Aging Society คืออะไร ? พร้อมเผยแนวทางวางแผนชีวิตหลังเกษียณ

Aging Society คืออะไร ?

Aging Society หรือสังคมผู้สูงอายุ คือ ภาวะที่ประชากรสูงวัยมีสัดส่วนเพิ่มขึ้นในสังคม โดยเฉพาะกลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไป ซึ่งมีจำนวนมากจนส่งผลต่อโครงสร้างในภาพรวม ไม่ว่าจะเป็นการลดลงของแรงงานวัยทำงาน ภาระทางเศรษฐกิจที่เพิ่มขึ้น หรือความจำเป็นในการออกแบบบริการและนโยบายสาธารณะให้รองรับวิถีชีวิตของผู้สูงวัยได้อย่างครอบคลุม

ปรากฏการณ์สังคมผู้สูงอายุไม่ใช่เพียงเทรนด์ระยะสั้น ทว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงระยะยาวที่หลายประเทศทั่วโลกรวมถึงประเทศไทยกำลังเผชิญอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้น การทำความเข้าใจแนวโน้มนี้จึงเป็นก้าวแรกของการเตรียมตัวเพื่อชีวิตหลังเกษียณที่มั่นคง

สังคมผู้สูงอายุมีกี่ระดับ ? แบ่งได้ตามสัดส่วนประชากร

องค์การสหประชาชาติ (UN) ได้แบ่งระดับของสังคมผู้สูงอายุตามสัดส่วนประชากรกลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไป หรือ 65 ปีขึ้นไปเป็น 3 ระดับ ดังนี้

1. สังคมผู้สูงอายุขั้นต้น (Aging Society)

หมายถึง ประเทศที่มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมากกว่า 10% ของประชากรทั้งหมด หรือมีผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไปมากกว่า 7% โดยประเทศไทยเข้าสู่ระดับนี้ตั้งแต่ พ.ศ. 2548

2. สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ (Aged Society)

หมายถึง ประเทศที่มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมากกว่า 20% หรืออายุ 65 ปีขึ้นไปมากกว่า 14% โดยประเทศไทยเข้าสู่ระดับนี้เมื่อ พ.ศ. 2567

3. สังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอด (Super-Aged Society)

หมายถึง ประเทศที่มีผู้มีอายุ 65 ปีขึ้นไปมากกว่า 20% คาดว่าภายในปี พ.ศ. 2576 ประเทศไทยจะเข้าสู่ระดับนี้ โดยจะมีประชากรสูงวัยจำนวน 18.68 ล้านคน ซึ่งคิดเป็น 28% ของประชากรทั้งหมด และในปี พ.ศ. 2583 คาดว่าประชากรสูงวัยจะเพิ่มขึ้นเป็น 20.51 ล้านคน คิดเป็น 31.38% ของประชากรทั้งหมด

ปัจจัยที่ส่งผลให้เกิด Aging Society คืออะไร ?

อัตราการเกิดที่ลดลงต่อเนื่อง

ไลฟ์สไตล์ที่เปลี่ยนแปลงไปของคนยุคใหม่ รวมถึงภาระค่าใช้จ่ายที่มีมากขึ้น ในขณะที่เศรษฐกิจตกต่ำลง ทำให้หลายคนเลือกที่จะไม่มีบุตร หรือมีบุตรน้อยลง ส่งผลให้ประชากรวัยเด็กและวัยทำงานลดลงเรื่อย ๆ

การพัฒนาทางการแพทย์และสาธารณสุข

ความก้าวหน้าทางการแพทย์ ทั้งเครื่องมือ หลักสูตรการศึกษา และนวัตกรรมเทคโนโลยีต่าง ๆ ที่เข้ามา ล้วนมีส่วนช่วยให้ผู้คนมีสุขภาพที่ดีและอายุที่ยืนยาวขึ้น

ผลกระทบของสังคมผู้สูงอายุต่อวิถีชีวิตในอนาคต

เมื่อโครงสร้างประชากรเปลี่ยนแปลง ย่อมส่งผลต่อหลายภาคส่วนของสังคม โดยเฉพาะวิถีชีวิตของคนทุกวัย ทั้งในด้านเศรษฐกิจ การจ้างงาน สุขภาพ และความสัมพันธ์ในครอบครัว ดังนี้

การเปลี่ยนแปลงในตลาดแรงงาน

สัดส่วนแรงงานวัยทำงานลดลง ส่งผลต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจ ภาคธุรกิจจึงจำเป็นต้องออกแบบงานให้เหมาะกับแรงงานที่สูงวัยมากขึ้น รวมถึงสนับสนุนระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning)

ระบบสาธารณสุขและการดูแลระยะยาว

ผู้สูงอายุมีแนวโน้มเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรังและต้องมีการดูแลระยะยาว ส่งผลให้ภาครัฐและภาคเอกชนต้องพัฒนาบริการสุขภาพต่าง ๆ เช่น Home Care, Geriatric Clinic หรือระบบสวัสดิการรองรับ

การวางแผนการเงินระยะยาว

ผู้สูงอายุมักมีรายได้คงที่หรือลดลง ในขณะที่ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพและการดำรงชีวิตยังคงอยู่ในระดับสูง ดังนั้น การวางแผนทางการเงินและการทำประกันสุขภาพหรือประกันโรคร้ายแรงจึงเป็นสิ่งจำเป็น

การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการอยู่อาศัย

ผู้ออกแบบที่อยู่อาศัยและการพัฒนาเมืองจำเป็นต้องคำนึงถึงความปลอดภัย ความสะดวกในการเข้าถึงตามแนวคิดอารยสถาปัตย์ (Universal Design) และการดูแลผู้สูงวัยมากยิ่งขึ้น เช่น บ้านชั้นเดียว ทางลาด ห้องน้ำที่ปลอดภัย ไปจนถึงระบบสมาร์ตโฮมที่ใช้งานง่าย

ผลกระทบต่อครอบครัวและสังคมโดยรวม

ครอบครัวอาจมีภาระหน้าที่ในการดูแลผู้สูงวัยเพิ่มขึ้น การจะสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างคนต่างวัยในบ้านจึงต้องอาศัยความเข้าอกเข้าใจ และการแบ่งบทบาทอย่างเหมาะสม

วัยทำงานวันนี้ ควรเตรียมพร้อมอย่างไรในสังคมสูงวัย ?

ใส่ใจดูแลสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ

ปรับพฤติกรรมที่ช่วยส่งเสริมสุขภาพไปในทางที่ดีขึ้น เช่น การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ รับประทานอาหารที่เหมาะสม และตรวจสุขภาพเป็นประจำทุกปี ซึ่งเป็นการลงทุนระยะยาวที่ช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพในอนาคตได้

ทำประกันสุขภาพที่ครอบคลุม

ควรเลือกแผนประกันที่ครอบคลุมทั้ง IPD, OPD และโรคร้ายแรง รวมถึงแผนประกันสุขภาพด้วย เพื่อให้มีหลักประกันทางการเงินเมื่อเกิดเหตุไม่คาดฝันในวัยเกษียณ

เริ่มวางแผนการเงินเพื่อวัยเกษียณให้เร็วที่สุด

การออมเงินอย่างสม่ำเสมอและกระจายการลงทุนให้เหมาะกับความเสี่ยงที่ตนเองรับได้ เป็นสิ่งที่ควรเริ่มทำตั้งแต่วัยทำงาน โดยเฉพาะการเลือกทำประกันวางแผนเกษียณ ที่จะช่วยสร้างเงินออมระยะยาวพร้อมความคุ้มครองที่ครอบคลุม

การเตรียมความพร้อมทางด้านสุขภาพ การเงิน และจิตใจล้วนเป็นสิ่งสำคัญ เพราะสังคมผู้สูงอายุคือปรากฏการณ์ที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ ทุกคนล้วนกำลังจะก้าวเข้าสู่ช่วงชีวิตนี้ทั้งสิ้น ไม่ว่าจะในฐานะผู้สูงวัยในอนาคตหรือในฐานะผู้ดูแลคนในครอบครัว

หนึ่งในเครื่องมือที่ช่วยสร้างความมั่นคงให้ชีวิตหลังเกษียณ คือ “ประกันวางแผนเกษียณ” ที่ออกแบบมาเพื่อรองรับค่าใช้จ่ายหลังวัยทำงาน ไม่ว่าจะเป็นค่ารักษาพยาบาล รายจ่ายประจำ หรือภาระต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่คาดคิด ขอแนะนำ “โครงการเมืองไทย Easy Retire” จาก เมืองไทยประกันชีวิต (MTL) ที่ออกแบบมาให้วางแผนเกษียณได้สบายใจ รับเงินบำนาญทุกปีหลัง 65 ปี พร้อมคุ้มครองชีวิตยาวถึงอายุ 99 ปี เริ่มต้นวางแผนวันนี้ เพื่ออนาคตที่คุณเลือกได้เอง

ข้อมูลอ้างอิง:

SITUATION OF THE THAI OLDER PERSONS 2023. สืบค้นเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2568 จาก https://www.dop.go.th/download/statistics/th1738230377-2563_1.pdf.

เมื่อไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ Aged Society ผู้สูงอายุได้รับสวัสดิการอะไรบ้าง. สืบค้นเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2568 จาก https://thaipublica.org/2024/02/thailand-becomes-aged-society/.